September 28, 2022

Truefinite

beyond the words

સરકાર ભારતમાં એડ-ટેક કંપનીઓ સામે એડવાઈઝરી જારી કરે છે, નાગરિકોને સાવચેતી રાખવા વિનંતી કરે છે


ઓનલાઈન અને રિમોટ લર્નિંગને સક્ષમ કરતી એડ-ટેક કંપનીઓ સામે સાવધાની રાખવા અંગે સરકારે નાગરિકોને સલાહ આપી છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે ગુરુવારે જારી કરેલા નોટિફિકેશનમાં જણાવ્યું હતું કે કેટલીક કંપનીઓ દ્વારા વચન આપવામાં આવતી મફત સેવાઓની ઓફરનું કાળજીપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ. તેણે વાલીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને શાળા શિક્ષણમાં તમામ હિતધારકોને દેશમાં એડ-ટેક કંપનીઓ દ્વારા ઓનલાઈન સામગ્રી અને કોચિંગ પસંદ કરવાનું નક્કી કરતી વખતે સાવચેત રહેવા વિનંતી કરી.

શિક્ષણ મંત્રાલય જણાવ્યું હતું તે શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગના ધ્યાન પર આવ્યું છે કે કેટલાક એડ-ટેક કંપનીઓ મફત સેવાઓ ઓફર કરવા અને ઈલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર (EFT) આદેશ પર હસ્તાક્ષર કરાવવા અથવા ઓટો-ડેબિટ સુવિધાને સક્રિય કરવાની આડમાં માતા-પિતાને લલચાવતી હતી, ખાસ કરીને નબળા પરિવારોને ટાર્ગેટ કરીને.

તેણે નાગરિકોને સબ્સ્ક્રિપ્શન ફીની ચુકવણી માટે સ્વચાલિત ડેબિટ વિકલ્પ ટાળવા વિનંતી કરી અને તેમને લર્નિંગ સોફ્ટવેર અથવા ઉપકરણની કોઈપણ સ્વીકૃતિ સ્વીકારતા પહેલા નિયમો અને શરતો વાંચવાની સલાહ આપી.

શિક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, “કેટલીક એડ-ટેક કંપનીઓ ફ્રી-પ્રીમિયમ બિઝનેસ મોડલ ઓફર કરી શકે છે જ્યાં તેમની ઘણી બધી સેવાઓ પ્રથમ નજરમાં મફત લાગે છે પરંતુ સતત શીખવાની ઍક્સેસ મેળવવા માટે, વિદ્યાર્થીઓએ પેઇડ સબ્સ્ક્રિપ્શન પસંદ કરવું પડશે.”

હિતધારકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે ઓનલાઈન લર્નિંગ ઓફર કરવા માટે ડિઝાઈન કરાયેલ સામગ્રી અથવા એપ્સથી ભરેલા શૈક્ષણિક ઉપકરણો ખરીદતી વખતે ટેક્સ ઇન્વૉઇસ સ્ટેટમેન્ટ્સ પૂછો. મંત્રાલયે એડ-ટેક કંપનીઓની વિગતવાર પૃષ્ઠભૂમિ તપાસવાની અને તેમની સેવામાં સબ્સ્ક્રાઇબ કરતા પહેલા તેમની સામગ્રીની ગુણવત્તા ચકાસવાની પણ ભલામણ કરી છે.

વધુમાં, સલાહકારે માતાપિતાને ચેતવણી આપી હતી કે તેઓ કોઈપણ એડ-ટેક કંપનીમાં તેમના બાળકના શિક્ષણ માટે સાઇન અપ કરતા પહેલા ચૂકવણી અને સામગ્રી સંબંધિત શંકાઓ અને પ્રશ્નોને સ્પષ્ટ કરે.

“ઉપકરણ અથવા એપ્લિકેશન અથવા બ્રાઉઝરમાં પેરેંટલ કંટ્રોલ અને સલામતી સુવિધાઓને સક્રિય કરો કારણ કે તે ચોક્કસ સામગ્રીની ઍક્સેસને પ્રતિબંધિત કરવામાં અને એપ્લિકેશન ખરીદી પરના ખર્ચને મર્યાદિત કરવામાં મદદ કરે છે,” મંત્રાલયે નોંધ્યું.

માતાપિતાને પણ સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના બાળકને વધુ ખર્ચને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી શિક્ષણ એપ્લિકેશનો દ્વારા સુવિધાઓ અને માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના સમજવામાં મદદ કરે. વધુમાં, મંત્રાલયે વપરાશકર્તાઓને સાઇન અપ કરતા પહેલા ચોક્કસ એડ-ટેક કંપની વિશે વિદ્યાર્થીઓ અને માતાપિતાની સમીક્ષાઓ ઑનલાઇન જોવાની ભલામણ કરી હતી. તેણે તેમને તેમના સૂચનો અને સમીક્ષાઓ પ્રદાન કરવાની પણ સલાહ આપી જે અન્ય લોકોને મદદ કરી શકે.

“ફરિયાદ દાખલ કરવા માટે સંપૂર્ણ સંમતિ વિના કોઈપણ શૈક્ષણિક પેકેજો માટે સ્પામ કૉલ્સ/ ફરજિયાત સાઇનઅપના પુરાવા રેકોર્ડ કરો,” સલાહકારે જણાવ્યું હતું.

શિક્ષણ મંત્રાલયે નાગરિકોને કોઈપણ એડ-ટેક પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તેની પ્રજ્ઞાતા માર્ગદર્શિકામાં ઉલ્લેખિત બાળ સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાઓમાંથી પસાર થવાની સલાહ પણ આપી હતી.

ભલામણો ઉપરાંત, એડવાઇઝરીમાં પ્રેક્ટિસની સૂચિ શામેલ છે કે જેને નાગરિકોએ ઓનલાઇન લર્નિંગ સર્વિસ માટે સાઇન અપ કરતી વખતે ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ નહીં. આ નીચે મુજબ છે.

  1. એડ-ટેક કંપનીઓની જાહેરાતો પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરો.
  2. એવી કોઈપણ લોન માટે સાઇન અપ કરશો નહીં જેની તમને જાણ ન હોય.
  3. અધિકૃતતાની ચકાસણી કર્યા વિના કોઈપણ મોબાઇલ એડ-ટેક એપ્લિકેશન ઇન્સ્ટોલ કરશો નહીં.
  4. સબ્સ્ક્રિપ્શન્સ માટે એપ્લિકેશન્સ પર ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડની નોંધણી ટાળો. વ્યવહાર દીઠ ખર્ચ પર ઉપલી મર્યાદા મૂકો.
  5. તમારો ડેટા જેમ કે ઈમેઈલ, સંપર્ક નંબર, કાર્ડની વિગતો, સરનામા વગેરેને ઓનલાઈન ઉમેરવાનું ટાળો કારણ કે ડેટા વેચવામાં આવી શકે છે અથવા પછીના કૌભાંડના હુમલાઓ માટે ઉપયોગ થઈ શકે છે.
  6. કોઈપણ અંગત વીડિયો અને ફોટા શેર કરશો નહીં. વણચકાસાયેલ પ્લેટફોર્મ પર વિડિયો ફીચર ચાલુ કરવા અથવા વિડિયો કૉલ કરવા સામે સાવધાની રાખો. તમારા બાળકની સુરક્ષાને સૌથી વધુ પ્રાથમિકતા પર રાખો.
  7. તેમના ખોટા વચનોને કારણે ચકાસાયેલ અભ્યાસક્રમોમાં સબ્સ્ક્રાઇબ કરશો નહીં.
  8. યોગ્ય તપાસ કર્યા વિના એડ-ટેક કંપનીઓ દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી “સફળતાની વાર્તાઓ” પર વિશ્વાસ કરશો નહીં કારણ કે તે વધુ પ્રેક્ષકોને એકત્ર કરવા માટે છટકું હોઈ શકે છે.
  9. માતાપિતાની સંમતિ વિના ખરીદીને મંજૂરી આપશો નહીં. એપ્લિકેશનમાં ખરીદી ટાળવા માટે; RBI ની માર્ગદર્શિકા અનુસાર OTP આધારિત ચુકવણી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવી શકે છે.
  10. કોઈપણ માર્કેટિંગ કર્મચારીઓ સાથે તમારા બેંક ખાતાની વિગતો અને OTP નંબર શેર કરશો નહીં. સાયબર છેતરપિંડીથી સાવધ રહો.
  11. તમે જેનાથી પરિચિત નથી તેવા સ્ત્રોતોમાંથી લિંક્સ પર ક્લિક કરશો નહીં અથવા કોઈપણ જોડાણો અથવા પોપ-અપ સ્ક્રીન ખોલશો નહીં.

એડવાઈઝરીમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે જે નાગરિકો એડ-ટેક સેવાઓના ઉપભોક્તા છે તેઓ ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ માટે કાનૂની જોગવાઈઓ દ્વારા સુરક્ષિત છે.

“તે ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે કે ઇ-કોમર્સ એન્ટિટી ગણાતી એડ-ટેક કંપનીઓએ ભવિષ્યમાં કોઈપણ અયોગ્ય જવાબદારીને રોકવા માટે નિયમોનું પાલન કરવું પડશે અને કાયદાના પાલનની તપાસ કરવા માટે એક સમર્પિત મિકેનિઝમ સ્થાપિત કરવાની જરૂર છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું.

તેણે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે કે એડ-ટેક કંપનીઓ અને પ્રોગ્રામ્સ સહિતની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ જાહેરાતમાં સ્વ-નિયમન માટેના એડવર્ટાઈઝિંગ સ્ટાન્ડર્ડ્સ કાઉન્સિલ ઑફ ઈન્ડિયા (ASCI) કોડના સામાન્ય નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ અને નીચે આપેલ માર્ગદર્શિકા:

  1. જાહેરાત જણાવે નહીં કે જાહેર જનતાને એવું માનશે નહીં કે સંસ્થા અથવા અભ્યાસક્રમ અથવા પ્રોગ્રામ સત્તાવાર, માન્ય, અધિકૃત, માન્યતા પ્રાપ્ત, મંજૂર, નોંધાયેલ, સંલગ્ન, સમર્થન અથવા કાયદેસર રીતે વ્યાખ્યાયિત પરિસ્થિતિ ધરાવે છે સિવાય કે જાહેરાતકર્તા પુરાવા સાથે સમર્થન આપી શકે.
  2. (a) એક ડિગ્રી અથવા ડિપ્લોમા અથવા પ્રમાણપત્ર ઓફર કરતી જાહેરાત કે જે કાયદા દ્વારા ઓથોરિટી દ્વારા માન્ય અથવા મંજૂર કરવાની આવશ્યકતા હોય તે ચોક્કસ ક્ષેત્ર માટે તે સત્તાધિકારીનું નામ નિર્દિષ્ટ હોવું જોઈએ. (b) જો જાહેરાત કરાયેલ સંસ્થા અથવા કાર્યક્રમને કોઈપણ ફરજિયાત સત્તાધિકારી દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી નથી અથવા મંજૂર કરવામાં આવી નથી પરંતુ તે અન્ય સંસ્થા સાથે સંલગ્ન છે, જે ફરજિયાત સત્તાધિકારી દ્વારા મંજૂર અથવા માન્યતા પ્રાપ્ત છે, તો તે સંલગ્ન સંસ્થાનું પૂરું નામ અને સ્થાન પણ હશે. જાહેરાતમાં જણાવ્યું છે. (c) સંલગ્ન સંસ્થાનું નામ, 2(b) માં દર્શાવ્યા મુજબ, પ્રિન્ટ, ઈન્ટરનેટ, હોર્ડિંગ, પત્રિકા જેવા વિઝ્યુઅલ મીડિયામાં જાહેરાત કરાયેલ સંસ્થા અથવા પ્રોગ્રામના ફોન્ટ સાઈઝના 50 ટકા કરતાં ઓછું હોવું જોઈએ નહીં. ટેલિવિઝન સહિત પ્રોસ્પેક્ટસ વગેરે. રેડિયો અથવા ટીવી જેવા ઓડિયો મીડિયામાં સંલગ્ન સંસ્થાનું નામ (જો લાગુ હોય તો) જણાવવું આવશ્યક છે.
  3. જાહેરખબર એવું જણાવશે નહીં કે જાહેર જનતાને એવું માનશે નહીં કે સંસ્થા અથવા કાર્યક્રમ અથવા તૈયારી અભ્યાસક્રમ અથવા કોચિંગ ક્લાસમાં નોંધણી વિદ્યાર્થીને અસ્થાયી અથવા કાયમી નોકરી, સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ, નોકરીમાં પ્રમોશન, પગાર વધારો વગેરે પ્રદાન કરશે સિવાય કે જાહેરાતકર્તા આવા દાવા માટે પુરાવા સબમિટ કરો. વધુમાં, જાહેરાતમાં અસ્વીકરણ હોવું આવશ્યક છે જેમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘ભૂતકાળનો રેકોર્ડ ભવિષ્યની નોકરીની સંભાવનાઓની કોઈ ગેરંટી નથી.’ ડિસ્ક્લેમરના ફોન્ટનું કદ જાહેરાતોમાં કરવામાં આવેલા દાવાના કદ કરતા ઓછું ન હોવું જોઈએ.
  4. (a) જાહેરખબરમાં પાસ થયેલ બેચની હદ, મૂકવામાં આવેલા વિદ્યાર્થીઓનું સર્વોચ્ચ અથવા સરેરાશ વળતર, વિદ્યાર્થીઓની નોંધણી, વિખ્યાત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશ, પાસ આઉટ થયેલા વિદ્યાર્થીઓના ગુણ અને રેન્કિંગ, ટોપર વિદ્યાર્થીઓના પ્રમાણપત્ર અંગેના દાવાઓ કરવામાં આવશે નહીં. , સંસ્થા અથવા તેના પ્રોગ્રામની સ્પર્ધાત્મક રેન્કિંગ, તેના ફેકલ્ટીનું કદ અને લાયકાત, વિદેશી સંસ્થા સાથે જોડાણ, સંસ્થાનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વગેરે. (b) સંસ્થા અથવા તેના પ્રોગ્રામની સ્પર્ધાત્મક રેન્ક દર્શાવતી જાહેરાત પણ પ્રકાશન અથવા માધ્યમનું પૂરું નામ અને તારીખ પ્રદાન કરશે જેણે રેન્કિંગ બહાર પાડ્યું છે. (c) જાહેરાતમાં દર્શાવેલ સંસ્થાનું વિઝ્યુઅલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વાસ્તવિક હોવું જોઈએ અને જાહેરાતના પ્રકાશન સમયે અસ્તિત્વમાં હોવું જોઈએ. (d) જાહેરખબરમાં ટોપર્સનું પ્રમાણપત્ર એવા વિદ્યાર્થીઓનું હોવું જોઈએ કે જેમણે માત્ર જાહેરાત સંસ્થા તરફથી જ ટેસ્ટીમની પ્રોગ્રામ, પરીક્ષા અથવા વિષયમાં ભાગ લીધો હોય. (e) નોકરીઓ માટે મૂકવામાં આવેલા પાસ આઉટ વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા દર્શાવતી જાહેરાતમાં મૂકવામાં આવેલા વર્ગમાંથી પાસ આઉટ થયેલા વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા પણ દર્શાવવામાં આવશે.

મંત્રાલયે મફત ઈ-લર્નિંગ સામગ્રીઓ, પાઠ્યપુસ્તકો અને સરકારી પહેલો હેઠળ ઓફર કરવામાં આવતી ડિજિટલ લેબની પણ ભલામણ કરી છે જે નાગરિકો ઑનલાઇન સામગ્રી ખરીદતા પહેલા અન્વેષણ કરી શકે છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે, સરકાર દ્વારા એડવાઈઝરી એડ-ટેક કંપનીઓ સહિતની આકર્ષક વર્તણૂકના અહેવાલોના મહિનાઓ પછી આવે છે. બાયજુની જેમાં વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ છે કથિત રીતે ઓનલાઈન સામગ્રી માટે ચૂકવણી કરવા માટે લક્ષ્યાંકિત જે તેઓ પરવડી શકે તેમ પણ નથી. આ મુદ્દો ગયા વર્ષે આઇઆઇટીના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી પ્રદીપ પુનિયા દ્વારા ધ્યાન પર આવ્યો હતો, જોકે તેની પાસે હતો વ્હાઇટહેટ જુનિયર તરફથી મુકદ્દમાનો સામનો કરવો પડ્યો. કથિતપણે તેના સંબંધિત વર્તનને ઉજાગર કરવા બદલ.

COVID-19 રોગચાળાએ ઓનલાઈન શિક્ષણને આગળ વધારવામાં મદદ કરી કારણ કે શાળાઓ અને કોલેજો સહિતની પરંપરાગત સંસ્થાઓ ઘણા સમયથી શારીરિક રીતે સક્રિય ન હતી. તે વૃદ્ધિ આખરે ભારત અને સમગ્ર વિશ્વમાં એડ-ટેક કંપનીઓ માટે વિસ્તરી છે.